Graad 10 Geskiedenis Kwartaal 3 (Ace It) Opsommings

Hier is ‘n opsomming van die Graad 10 Geskiedenis Opsommings dokument oor Koloniale Uitbreiding ná 1750:

Brittanje se Beheer oor die Kaap en Ekonomiese Impak

• Brittanje het die Kaap in 1795-1803 beset en amptelik in 1806 oorgeneem, wat dit by die Britse Ryk en kapitalistiese ekonomie ingesluit het.
• Die Kaap was strategies belangrik as ‘n seeroete na Oos-Asië en het ‘n vrugbare klimaat gehad vir die uitvoer van wol, wyn en vleis.
• Brittanje se rykdom, deels as gevolg van die Atlantiese Slawehandel, het nywerheidsgroei aangevuur.
• Die afskaffing van die slawehandel (1807) en slawerny (1833) het arbeidsisteme verskuif na loonarbeid.
• Die Britse regering het wette ingestel, insluitend die Passtelsel om Khoikhoi tot plaasarbeid te dwing, en Ordonnansie 50 (1828) het hulle vrye beweging toegelaat.

Die Groot Trek en Inheemse Reaksies

• Tussen 1835 en 1845 het ongeveer 14 000 Nederlandse boere die Kaap verlaat in die Groot Trek, ontevrede met Britse bewind, die verlies aan slawe, en Ordonnansie 50.
• Die Trek het gelei tot die opeising van grond deur nedersettings en verdrae, asook konflikte met inheemse stamme.
• Die Xhosa het aanvanklik met Trekboere handel gedryf, maar konflik oor weiding en water het gelei tot Grensoorloë en Britse oorwinning.
• Die Xhosa Veeslagting-beweging (1850’s), gelei deur die profesie van Nongqawuse, het gelei tot hongersnood en ontworteling.

Natal en Arbeid

• Brittanje het Natal geannekseer (1843) ná die ontdekking van steenkool en die bedreiging van Franse beheer.
• Die suikerbedryf (vanaf 1851) het gelei tot die instelling van Indiese kontrakarbeid (1860-1911). Indiërs het ook in spoorweë en myne gewerk.

Anglo-Zoeloe Oorlog en Basotho Konflik

• Die Anglo-Zoeloe Oorlog (1879) was deel van Brittanje se doel om Suid-Afrika te verenig. Cetshwayo het weerstand gebied.
• Sleutelgevegte sluit Isandiwana (‘n Zoeloe-oorwinning), Rorke’s Drift (‘n Britse verdediging), en die finale Britse oorwinning by Ulundi in.
• Die Zoeloe-koninkryk is verdeel en later geannekseer.
• Op die Hoëveld het Voortrekkers en die Basotho onder Moshoeshoe in die 1830’s aanvanklik saamgewerk, maar later oorloë gevoer oor grond (Warden-lyn, 1849). Basutoland het in 1868 ‘n Britse protektoraat geword.

Sleutelkonsepte

Sleutelkonsepte sluit in Kapitalisme, Grens, Uitbreiding, Emansipasie en Kontrakterende arbeid.

Sleutelfigure

Sleutelfigure sluit in Sir Bartle Frere, Cetshwayo, Dingane, Nongqawuse, Moshoeshoe, Piet Retief, Hendrik Potgieter, Louis Trichardt en Theophilus Shepstone.

Graad 10 Geskiedenis Opsommings